De Kamer van Koophandel en Industrie van Aruba (KvK) heeft het Strategisch Implementatieplan Toerisme 2026–2031 (versie RD.5) van het ministerie van Toerisme beoordeeld. De KvK verwelkomt dat het plan erkent dat Aruba moet overstappen van meer toeristische volumes naar meer waarde, maar vindt dat nieuw toerismebeleid eerst de problemen moet aanpakken waarmee het eiland momenteel te maken heeft.
Volgens de KvK zijn veel van deze problemen een direct gevolg van overtoerisme.
Zowel inwoners als bezoekers ervaren de druk dagelijks door overvolle stranden, beperkte parkeergelegenheid en onduidelijk beleid rond zaken zoals UTV’s. Ook de infrastructuur, waaronder wegen, afvalwaterverwerking, waterproductie en energieproductie, staat onder druk.
De KvK maakt zich daarnaast zorgen over het groeiende aantal klachten over de dalende kwaliteit van de dienstverlening. De Kamer waarschuwt dat de reputatie van Aruba als hoogwaardige bestemming hierdoor kan worden aangetast. Wanneer meerdere cruiseschepen tegelijkertijd aankomen, zorgt het grote aantal bezoekers bovendien voor ernstige verkeersdrukte in het centrum van Oranjestad.
Het voorstel in het plan om cruiseschepen naar San Nicolas te verplaatsen, wordt op korte termijn niet realistisch geacht. Het gebied waar de schepen zouden kunnen aanmeren is zwaar verontreinigd door de voormalige raffinaderij en de kosten voor de sanering zijn niet in het plan opgenomen.
De KvK wijst ook op het feit dat de vakantieverhuursector nog altijd niet is gereguleerd. Aruba heeft momenteel ongeveer 4.100 actieve Airbnb-accommodaties, goed voor circa 11% van alle woningen op het eiland. Ongeveer 25% daarvan bevindt zich in Noord.
Uit een onderzoek uit 2023 van Economisch Bureau Amsterdam, uitgevoerd in opdracht van de regering van Aruba, bleek dat deze sector in 2022 al 7.615 kamers aan toeristen aanbood, meer dan de gehele hotelsector.
Volgens de KvK draagt deze groei bij aan stijgende woning- en bouwkosten en zorgt deze voor extra druk op de lokale woningmarkt. Een woning met een mediane prijs kost ongeveer elf keer het jaarlijkse inkomen van een gemiddeld gezin, waardoor het voor steeds meer lokale gezinnen moeilijk wordt om een eigen woning te kopen.
De KvK is van mening dat Aruba baat zou hebben bij een geleidelijke vermindering van het huidige aantal bezoekers en een sterkere focus op toeristen die meer economische waarde opleveren. Het eiland ontvangt momenteel jaarlijks ongeveer 970.000 cruisepassagiers en 1,52 miljoen verblijfstoeristen.
Volgens de Kamer kunnen toeristen die meer besteden alleen worden aangetrokken als Aruba hoogwaardige dienstverlening, minder drukke stranden en voldoende parkeergelegenheid kan bieden.
De KvK stelt dat uit haar berekeningen, gebaseerd op cijfers van de Centrale Bank van Aruba, blijkt dat een stijging van 1% in het aantal toeristen tussen 2019 en 2025 slechts leidde tot een stijging van 1,16% in de reële toeristische inkomsten. Dit ligt onder de minimale norm van 1,5% in het toerismeplan en onder de doelstelling van 2%.
De Kamer vraagt zich daarom af of verdere groei van het aantal bezoekers gerechtvaardigd is.
Volgens de KvK heeft Aruba inmiddels de grenzen bereikt van wat het eiland kan dragen. De groei van het toerisme is grotendeels gerealiseerd door grotere volumes, waaronder meer hotelkamers, toeristen en buitenlandse arbeidskrachten, in plaats van meer waarde per bezoeker.
Nu de bevolking van Aruba snel vergrijst en de natuurlijke bevolkingsgroei negatief is geworden, vereist iedere nieuwe hotelkamer meer arbeidskrachten uit het buitenland, die op hun beurt huisvesting nodig hebben. Er zijn momenteel meer dan 1.850 nieuwe hotelkamers in ontwikkeling, waarvan de KvK verwacht dat deze de druk op de arbeids- en woningmarkt verder zullen vergroten.
De Kamer steunt het beperken van de groei van het aantal bezoekers, het reguleren van het aantal cruiseschepen dat op dezelfde dag aankomt en het vervangen van toeristen die minder besteden door bezoekers die meer bijdragen aan de economie.
Het toerismeplan stelt voor om meer dan zes nieuwe instanties op te richten om het beleid uit te voeren. Hoewel het plan stelt dat deze geen extra bureaucratische laag mogen vormen, staat de KvK hier sceptisch tegenover.
Volgens de Kamer heeft Aruba al te maken met problemen op het gebied van communicatie en coördinatie tussen overheidsinstanties. De KvK vreest dat extra instanties de verantwoordelijkheden minder duidelijk kunnen maken en de communicatielijnen langer kunnen maken.
Het plan stelt daarnaast een “National Ocean Rest Day” voor. Tijdens deze dag zouden activiteiten zoals duiken, snorkelen en gemotoriseerde watersporten eenmaal per maand in aangewezen gebieden worden stilgelegd om koraalriffen een dag rust te geven.
Volgens de KvK zal dit zonder strikte handhaving slechts een beperkt effect hebben en wordt de onderliggende oorzaak van de druk op het mariene milieu niet aangepakt. Om de stranden en koraalriffen van Aruba daadwerkelijk te beschermen, moet de druk op het ecosysteem als geheel afnemen, stelt de Kamer. Dat betekent minder toeristen.
Het toerismeplan stelt verschillende nieuwe heffingen voor bezoekers voor, waaronder een “Resilience Entry Fee” van US$25, een “Natural Capital Contribution” van US$10, een verhoging van de room tax met 1%, een duikheffing van US$25 en een dagelijkse heffing van US$5 voor deelnemers aan UTV- en ATV-tours, evenals een heffing voor huurauto’s.
Voor een gezin van vier zouden alleen de twee vaste heffingen al US$140 extra per reis betekenen.
Volgens de KvK kloppen de financiële prognoses niet volledig. Het plan dekt niet alle kosten, terwijl verschillende geraamde inkomsten gebaseerd zijn op schattingen. De kosten van het cruiseprogramma zijn bovendien niet opgenomen in het budget van Afl. 584,5 miljoen. De Kamer zet ook vraagtekens bij enkele aannames, waaronder het verwachte aantal duikers dat de nieuwe heffing zou betalen.
De KvK waarschuwt verder dat het riskant kan zijn om Aruba duurder te maken nu het aantal klachten over de dienstverlening toeneemt. Toeristen die meer besteden zijn volgens de Kamer bereid meer te betalen, maar alleen als de kwaliteit van de ervaring overeenkomt met de prijs.
Tijdens het overlegproces heeft de KvK haar analyse en aanbevelingen met het ministerie van Toerisme gedeeld. De Kamer zegt bereid te blijven om bij te dragen aan toerismebeleid dat de levenskwaliteit van inwoners, de kwaliteit van het toeristisch product van Aruba en de bescherming van het milieu vooropstelt, waarbij de huidige problemen eerst worden aangepakt voordat verdere groei wordt overwogen.